Klasztor i kościół Braci Kapucynów w Łomży

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
images/stories/lomza/00.jpg
images/stories/lomza/02 panorama.jpg
images/stories/lomza/03.jpg
images/stories/lomza/04 lomza noca.jpg
images/stories/lomza/05 szopka.jpg

Historia parafii

 

Na tzw. Popowej Górze Józef Konstanty Trzaska, kanonik połocki i proboszcz w Kleczkowie oraz Hilary Trzaska, sędzia ziemski łomżyński nabyli w 1763 r. z zamiarem ufundowania klasztoru kapucynów grunt oraz zabudowania dawnego kościoła i klasztoru Sióstr Benedyktynek, które przeniosły się na inne miejsce.


Biskup płocki, Hieronim Szeptycki, zatwierdził fundację 28 października 1763 r., a pierwsi zakonnicy przybyli do klasztoru 2 lipca 1764 r. Budowę kościoła i klasztoru w stylu baroku toskańskiego, o formach typowych dla budownictwa kapucynów, lecz bardzo oszczędnych w zewnętrznej dekoracji (brak charakterystycznych kaplic bocznych) według projektu architekta Tańskiego, prowadzono w latach 1770-1789. Kościół p.w. Matki Bożej Bolesnej konsekrował bp płocki, Kajetan Onufry Szembek. Obrazy ołtarzowe, z których do dziś zachował się tylko obraz Zdjęcie z Krzyża, namalował Sylwester Mirys, nadworny malarz Branickich z Białegostoku. W 1844 r. kościół przeszedł gruntowną renowację, w czasie której dotychczasowe obrazy ołtarzowe zastąpiono obrazami pędzla Szymona Czechowicza i nieznanego malarza podpisującego się M.L.V.R.Z. Z inicjatywy prowincjała Beniamina Szymańskiego w 1859 r. dobudowano boczną kaplicę, w której umieszczono krucyfiks pochodzący z dawnego kościoła jezuitów w Połocku (krucyfiks ten otrzymał Szymański w darze od namiestnika carskiego, Iwana Paskiewicza). Pod koniec XVIII i na początku XIX wieku klasztor łomżyński był siedzibą nowicjatu i studium filozofii. W 1845 r. odbyła się tu kapituła prowincjalna, na której uchwalono wytyczne reform życia Prowincji, powzięte z inicjatywy prowincjała Beniamina Szymańskiego.


Zabory i kasata
Podczas kasaty klasztorów w Królestwie Polskim w 1864 r. klasztor ocalał, uznany za tzw. klasztor etatowy (mający prawo istnienia). Przywieziono do niego zakonników ze skasowanego klasztoru w Lublinie, a w 1867 r. po skasowaniu przez władze carskie diecezji podlaskiej osadzono bpa podlaskiego Beniamina Szymańskiego., który zmarł tutaj 15 stycznia 1868 r. i został pochowany w katakumbach klasztornych. Formalnej kasaty klasztoru dokonano w 1903 r., ale ostatnim zakonnikom o. Łukaszowi Zaczyńskiemu i br. Symforianowi Uszalakowi, pozwolono mieszkać w klasztorze aż do śmierci. O. Łukasz doczekał odzyskania niepodległości przez Polskę i przybycia współbraci z Nowego Miasta, którzy na nowo obsadzili klasztor - zmarł 4 grudnia 1918 r.


Kolegium Serafickie
Jeszcze w czasach zaborów o. Łukasz Zaczyński i o. Bronisław Lewandowski prowadzili prywatną formę dokształcania dla kandydatów do gimnazjum, zbliżoną do korepetycji. Działalność ta była znana w środowisku łomżyńskim, dlatego po I Wojnie Światowej do kapucynów zgłaszało się wielu chłopców z Łomży i okolicy, chcących tą drogą uzyskać wykształcenie. To sprawiło, że definitor generalny , o. Eligiusz Jansen, wizytując kapucynów polskich w 1920 r., nakazał założenie w Łomży Kolegium Serafickiego - szkoły średniej, przygotowującej kandydatów do zakonu. Szkoła rozpoczęła swą działalność w 1920 r., a w latach 1924-1927 zbudowano dla niej według projektu architekta Stefana Szyllera specjalny budynek po drugiej stronie kościoła klasztornego. Funkcjonowała pod nazwą Kolegium świętego Fidelisa. Kolegium istniało do wybuchu II wojny światowej; po wojnie nie wznowiło swej działalności w Łomży, gdyż budynek zrazu zajęty był przez szpital, potem przez Zakład Doskonalenia Zawodowego. Odzyskany przez Zakon 1988 r., został w 1996 r. sprzedany Wyższej Szkole Zarządzania i Przedsiębiorczości im. Bogdana Jańskiego.


Okupacja sowiecka
W czasie II wojny światowej bracia klasztoru łomżyńskiego włączyli się aktywnie w działalność podziemnej organizacji niepodległościowej; po jej wy-kryciu przez okupanta sowieckiego w czerwcu 1940 r. zastali wywiezieni na Syberię gwardian o. Władysław Gaca, o. Grzegorz Marcinkowski, o. Hieronim Myszkowski, o. Ryszard Grabski i br. Jukundus Komeras. Gaca i Marcinkowski zginęli w niezna-nym miejscu i czasie, Myszkowski i Komeras wraz z Armią generała Władysława Andersa wyszli z Rosji i udali się na emigrację, Grabski przebywał na Syberii do 1955 r., po uwolnieniu wrócił do Polski.


Wyższe Seminarium
Klasztor, cudownie ocalony w 1944 r. przed wysadzeniem przez Niemców, co zostało przypisane szczególnej opiece Św. Józefa (na pamiątkę ocalenia po Mszy Świętej Wspólnotowej odmawiana jest w środę codziennie Litania do Św. Józefa), został odremontowany w latach 1945-1946 staraniem gwardiana o. Jana Kantego Trockiego. W 1954 r. umieszczono w klasztorze studium filozoficzne, a w 1957 e. całość Wyższego Seminarium Duchownego Prowincji Warszawskiej. Funkcjonowało ono w Łomży do 1976 r. Jego obecność spowodowała konieczność przebudowy i rozbudowy klasztoru, co nastąpiło w latach 1972-1974 staraniem gwardianów o. Romana Kotowskiego i o. Piotra Gackiego. Po przeniesieniu Seminarium do Lublina klasztor Łomżyński stał się siedzibą tzw. postulatu młodzieżowego - opieki duchowej i materialnej nad chłopcami, którzy z myślą o obraniu życia zakonnego podejmowali naukę w szkole średniej. W 1992 r. w związku z wprowadzeniem rocznego postulatu dla wszystkich kandydatów do zakonu, klasztor łomżyński został wyznaczony na jego siedzibę.


Samodzielna Parafia Kapucynów
W 1972 r. przy kościele klasztornym bp łomżyński Mikołaj Sasinowski erygował samodzielny ośrodek duszpasterski, przekształcony dekretem tegoż biskupa z 1 marca 1979 r. w samodzielną parafię p.w. Matki Bożej Bolesnej.